Η ζωγραφική του Γιάννη Φωκά είναι μια μοναχική πορεία στην πολυφωνική πρόταση που διατύπωσε η γενιά του. Αφηγείται το πάθος της ύλης και του χρώματος, της φόρμας και της κιναισθητικής γραφής. Είναι η μπαλάντα της αναγκαιότητας της έκφρασης που μεταλλάσσει το βίωμα και την εμπειρία σε εικόνα με ρευστά χρώματα και γεροδεμένες φόρμες. Με συνέπεια από τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του '80 ο καλλιτέχνης, καταθέτει περισσότερο παρά περιγράφει όλο το φάσμα των σχέσεων με το άμεσο περιβάλλον του και τον ίδιο του τον εαυτό.
‍
Είναι ένας από τους βασικούς εισηγητές αυτού του είδους της εικαστικής έκφρασης στην ελληνική ζωγραφική και ίσως ο μοναδικός που συνεχίζει με συνέπεια να διατυπώνει την καλλιτεχνική του πρόταση, χωρίς στείρες εμμονές και δεσμεύσεις. Το έργο του οργανώνεται σε μορφολογικές και αισθητικές ενότητες, στις οποίες ο καλλιτέχνης με διαφορετικές αφορμές μελετά την οντική υπόσταση της ανεικονικής φόρμας: την ένταση και τη σιγή του ήχου των μορφών, το τυχαίο και το σκόπιμο χαρακτήρα της ύλης που μετασχηματίζεται σε φόρμα, σχέσεις ύλης και χρώματος, ύλης και φόρμας. Η οντολογία της εικόνας του καλλιτέχνη διευρύνεται καθώς η σύνθεση εμπλουτίζεται συνεχώς με νέα στοιχεία τα οποία λειτουργούν σαν παραβάσεις της γενικής αισθητικής αρχής, δοκιμάζοντας την ελαστικότητα των ορίων της. Τα στοιχεία αυτά είναι δύο ειδών: σχεδιαστικά και ύλες. Τα πρώτα έχουν τη μορφή της ορθολογικής φόρμας η οποία είτε διαχέεται στο όμορφο και κιναισθητικό περιβάλλον της εικόνας, είτε κυριαρχεί και επιβάλλεται με τη δομή της στις "χειρονομιακές αποθέσεις" των χρωμάτων στη ζωγραφική επιφάνεια. Οι ύλες διαδραματίζουν το διπλό ρόλο του υποστηρικτή της μάζας και του όγκου του χρώματος, (γύψος, κονίαμα, χαρτί, κ.α.) αλλά και του υποβολέα της πρόθεσης του καλλιτέχνη να επισημάνει τη σχέση του με το άμεσο περιβάλλον καθώς σε ένα μεγάλο αριθμό έργων έχει τοποθετήσει τα "μικρά απόβλητα" του εργαστηρίου του (χαρτιά, κόλλες, σπάγκους, χαρτόνια κ.α.).
‍
Το έργο του Γιάννη Φωκά έχει έντονο το προσωπικό στοιχείο, με την έννοια ότι αποτυπώνει τις συναισθηματικές διακυμάνσεις και σχέσεις του καλλιτέχνη. Εντυπωσιάζει όμως η ικανότητά του να εξωθεί τις εικόνες του σχεδόν έξω από τα όρια της χώρας του υποκειμενικού και να συνδιαλέγεται με γενικότερους και γι' αυτό λιγότερο υποκειμενικούς κανόνες. Έχει ευρύτερη ανάγνωση η σχέση για παράδειγμα στην οποία οδηγεί μια ποσότητα χρώματος αφού αναμείξει λίγο γύψο που θα του δώσει όγκο, με ένα διπλανό του χρώμα το οποίο ψεκάζεται και γι' αυτό είναι περισσότερο διαφανές. Λόγου χάριν το ψεκασμένο χρώμα λειτουργεί ως σκιά και παράξενος φωτισμός του χρωματικού όγκου που συνορεύει. Το μάτι του θεατή θα εντοπίσει συντομότερα και άμεσα τις σχέσεις που εξιστορούν κάτι από άλλες, στις οποίες η νοηματοδότησή τους είναι έμμεση.
‍
Από αυτά τα πλαίσια τείνει να διαφοροποιηθεί η καινούρια ενότητα των έργων του. Βέβαια, σχολιάζοντας ένα έργο το οποίο χαρακτηρίζεται από την σταθερότητα των καλλιτεχνικών του προσανατολισμών οι διαφοροποιήσεις – σημερινές αλλά και μελλοντικές – εκτυλίσσονται μέσα στα πλαίσια που όρισε η εικαστική του γλώσσα για περισσότερο από 20 χρόνια. Η σημασία και το νόημα αυτών των διαφοροποιήσεων, κρίνοντας από το είδος τους, θα πρέπει να θεωρηθούν περισσότερο ως αποτέλεσμα συναισθηματικών αντιδράσεων καθώς και αλλαγών στους εξωκαλλιτεχνικούς στοχασμούς του ζωγράφου.
Η εμφάνιση της φιγούρας στο έργο του Γιάννη Φωκά δεν είναι πρόσφατη. Πρόσφατη είναι η απόφαση του καλλιτέχνη να διευθετήσει ριζοσπαστικά τη σχέση του με τη διαδικασία ανάκτησης μορφών που αναβλύζουν απ' τη βιωματική μνήμη, στην οποία έχουν εναποτεθεί ως έμμεσες καταγραφές σημείων του άμεσου περιβάλλοντος. Ενώ στο παρελθόν η κίνηση της παράστασης προς τη ζωγραφική επιφάνεια έπρεπε να φιλτραριστεί από το φίλτρο μιας συγκεκριμένης ζωγραφικής συμπεριφοράς, τώρα η αποεπιθυμία που περιπλανήθηκε επιλεκτικά σε στιγμές της ιστορίας της τέχνης, οι οποίες σε μεγάλο βαθμό δεν αναζήτησαν το αντικείμενο ως πράγμα, αλλά ως αφορμή εικαστικού στοχασμού. Το φλιτζάνι, το πατίνι αλλά και το βάζο με τα πινέλα, ακόμα και τα σωληνάρια των χρωμάτων, λειτούργησαν κατ'αυτόν τον τρόπο.
Το αντικείμενο ξεδιπλώνεται μέσα από διαφορετικές υποστάσεις ως αλήθεια, ως βίωμα, ως απουσία (ίχνος) και ως εικαστική οντότητα. Μάλιστα ένα από τα σημαντικότερα έργα της έκθεσης έγινε επάνω σε ένα παροπλισμένο τελάρο, στο οποίο διατηρήθηκαν τα ίχνη του αρχικού του προορισμού - ένα ποίημα του Πικάσο - ως οπτικό κυρίως υπόστρωμα. Η γραφή και οι γραφισμοί, το χρωματικό περιβάλλον, το υδαρές τραπέζι στο κάτω μέρος της εικόνας, εξυφαίνουν ένα πλαίσιο, στο οποίο προβάλλε ται η εξαιρετική εικαστική αποτύπωση του βάζου με τα πινέλα ως ηρώα χρωματικού ρίσκου.
‍
Παρόμοια, και στις συνθέσεις με τα καπάκια κουτιών και τα σωληνάρια χρωμάτων, ο καλλιτέχνης οικοδομεί μέσα από το τέχνασμα μετάθεσης της αντίληψης της οντότητας των αντικειμένων, ένα ιδιόμορφο εικαστικό περιβάλλον. Τα χρώματα εκλαμβάνουν υλικό περιεχόμενο, ενώ αντίθετα τα επικολλημένα αντικείμενα αφυδατωμένα από το περιεχόμενο του χρόνου, έχουν χάσει την υλικότητά τους.
‍
Η στροφή του καλλιτέχνη ή μάλλον η απόφασή του να μην περιστείλει την αναδυόμενη σχέση με τη βιωματική εικόνα μπορεί να αποτυπώνει την άμεση αντίδραση του Γιάννη Φωκά σε ερεθίσματα της καθημερινής ζωής. Θα πρέπει όμως να εκτιμηθεί και ως προσπάθεια συνάντησής του με την καινούργια εκδοχή του κόσμου που εγκαταστάθηκε εν αγνοία (ή με την αδράνεια) μας. Τον ερεθίζει πλέον περισσότερο η πρόσβαση στις διάσπαρτες γύρω μας εκδοχές ύπαρξης των πραγμάτων, μέσα από κώδικες της τέχνης τους οποίους μεταστρέφει με τέτοιο τρόπο ώστε να παρεισφρήσουν νέα στοιχεία και να εμπλουτίσουν την εμπειρία μας. Γι' αυτό και οι εικόνες του Γιάννη Φωκά αρχίζουν να υπάρχουν με τρόπο ρητό.